Cổng thông tin điện tử Kiên Giang

Viết về Châu Thành

Kênh ông Hiển

(15:32 | 31/08/2017)

 Kênh Ông Hiển đã có hơn 100 năm tuổi và đã là một phần ký ức của rất nhiều người. Nhưng cũng có không ít người, có cả những người sống dọc theo bờ kênh, vẫn không biết về Kênh Ông Hiển. Việc tra cứu Kênh Ông Hiển trên google cũng không mang lại kết quả khả quan lắm!

                      Kenh Ong Hien.jpg

Theo Wikimapia: Kênh Ông Hiển Tà Niên, là một kênh, rạch nằm trong Thành phố Rạch Giá, còn Wikipedia, mục đường sông Việt Nam, Kênh Ông Hiển Tà Niên được tính từ ngã ba sông Cái Bé đến ngã ba kênh Tắc Ráng dài 8,5 km.

Theo Nguyễn Lộc trong bài Mai này kênh Ông Hiển ra sao? Thông tin được đưa ngày: 24-7-2006 trên website Kiên Giang ( http://vanphong.kiengiang.gov.vn ) thì Kênh Ông Hiển là kênh lớn thuộc nội ô Tp.Rạch Giá, bắt đầu từ nhánh đổ ra biển của kênh Rạch Giá - Hà Tiên (đầu voi), chạy song song đường Ngô Quyền nối với kênh Xáng Mới và phía cuối của kênh Đòn Dông, có chiều rộng từ 40 đến 60m và dài khoảng 3,5km làm nhiệm vụ thoát nước cho một số khu vực của thành phố (?).

Tại Quyết định Số: 1731/1997/QĐ-PC-VT, ngày 10 tháng 7 năm 1997 của Bộ Giao thông Vận tải Công bố danh mục sông, kênh thuộc Trung ương quản lý, Kênh Ông Hiển Tà Niên được tính từ ngã ba sông Cái Bé đến ngã ba Kênh Rạch Giá Long Xuyên dài 12,5 km.

Trong công trình biên khảo của nhà Nam bộ học Sơn Nam: Ngày trước, người dân Miệt thứ muốn đi Rạch Giá phải vượt qua hai cửa sông Cái Lớn và Cái Bé, thường gặp gió to, sóng lớn làm lật, chìm ghe, xuồng. Vì vậy năm 1883 chính quyền bắt dân xâu đào tắt một con kênh, bắt đầu từ sông Cái Bé (vàm Bà Lịch ngày nay, thuộc xã Vĩnh Hòa Phú, huyện Châu Thành) đến Rạch Giá dựa trên một đường nước có sẵn thời Đàng cựu (thời nhà Nguyễn). Công trình này do một người tên Hiển chỉ huy, đến năm 1886 thì hoàn thành. Do đó người dân quen gọi là kênh Ông Hiển. Như vậy, về chiều dài Kênh Ông Hiển được xác định như quyết định của Bộ Giao thông Vận tải là hợp lý nhất.

Khoảng năm 1906-1908 người Pháp có dùng xáng để nạo vét cho thuận tiện giao thông. Xáng lúc bấy giờ có giàn gàu sắt, khi quay từng gàu cuốn đất dưới sông đổ lên một cái máng chảy lên bờ, khoảng cách đổ xa có thể lên đến 50-60m. Từ đó về sau kênh Ông Hiển đã trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống giao thông đường thủy của tỉnh và khu vực phía Nam.

Đến khoảng đầu những năm 1960, chính quyền cũ nắn tuyến một con rạch ăn ra kênh Cái Sắn (phía trên Cầu Quằng) ra đến ngã ba kênh Ông Hiển - kênh Đòn Dông (thành ngã tư Tắc Ráng) để tuyến đường thủy Sài Gòn – Kiên Lương (chủ yếu phục vụ việc vận chuyển clinke từ nhà máy xi măng Hà Tiên về Thủ Đức) tránh qua cầu Rạch Sỏi và Cầu Quay (nay là cầu An Hòa). Năm 2000 đào mới kênh Vành Đai nối kênh Cái Sắn và Kênh Rạch Giá - Long Xuyên trổ ra ngay kênh Rạch Giá - Hà Tiên để nâng cấp đường thủy Sài Gòn - Kiên Lương. Như vậy từ năm 2000 trở lại đây, đoạn kênh Ông Hiển từ ngã tư Rạch Sỏi - Kênh Cụt về đến Rạch Giá không còn trong hệ thống giao thông đường thủy, chỉ còn vai trò thoát lũ và xả thải mà thôi. Riêng đoạn từ ngã tư Rạch Sỏi -  Kênh Cụt về đến Vàm Bà Lịch vẫn tiếp tục vai trò quan trọng về mặt giao thông thủy của tỉnh và cả khu vực.

Cám ơn ông Hiển, cám ơn những người dân xâu, những tiền nhân đã để lại cho con cháu một di sản hết sức quý báu, di sản đó đã thúc đẩy kinh tế - xã hội của cả khu vực phát triển. Hiểu biết đúng về kênh Ông Hiển chính là sự ghi ơn những người đi trước của thế hệ chúng ta hôm nay./.


Lê Quốc Việt - Phòng NNPTNT